PENGAJIAN AM STPM : TANAH RUNTUH

1.0 PENGENALAN

1.1 Apa itu Tanah Runtuh?
Tanah runtuh merupakan salah satu daripada fenomena geobencana yang sering berlaku samada secara semulajadi atau akibat aktiviti manusia. Proses kejadian tanah runtuh melibatkan gelongsoran tanah atau pergerakan tanah dari satu kedudukan yang tidak stabil dan ianya berlaku secara pantas atau perlahan oleh tarikan graviti. Sekiranya ia berlaku secara kecillan dan perlahan, ia mungkin kurang membahayakan alam. Tetapi jika ia berubah kepada skala yang lebih besar dan pantas, ia boleh memberi kesan buruk dan mengakibatkan kemusnahan dan kematian pada sesuatu kawasan.
Kejadian tanah runtuh merupakan salah satu daripada proses susutan darat yang disebabkan oleh ketakstabilan jisim tanah. Ia merupakan masalah utama yang dihadapi oleh beberapa negara terutama di kawasan tanah tinggi dan di kawasan yang berisiko gempabumi dan gunung berapi (volkano).
1.2 Konsep
Beberapa konsep asas tentang tanah runtuh dapat dinyatakan. Pergerakannya adalah dari kawasan tinggi ke kawasan yang rendah iaitu mengikuti cerun akibat tindak balas terhadap daya tarikan graviti. Pergerakannya boleh disertai dengan agen pembawa seperti aliran air ataupun tidak.
Kejadian tanah runtuh yang disebabkan oleh aktiviti manusia adalah seperti penarahan kawasan bukit, perlombongan dan aktiviti pembangunan lain. Pergerakan runtuhan tanah boleh diklasifikasikan secara asas sebagai jatuhan batuan atau debris, gelongsoran batuan atau debris, aliran debris atau lumpur dan gelinciran ais (avalanches). Bukit-bukit ditarah untuk pembinaan jalanraya ataupun bangunan-bangunan.
Selain itu, permulaan pergerakannya juga boleh berpunca dari gegaran gempa bumi, letusan volkano atau pengaliran air bawah tanah. Ia adalah proses semulajadi di mana tekanan menyebabkan bahan tanah perlu bergerak untuk mengalami penstrukturan semula supaya menjadi lebih stabil.
1.3 Komposisi
Komposisi runtuhan tanah boleh terdiri daripada sedimen bersaiz lumpur, batu pasir, gravel dan pebel atau bongkah-bongkah batuan. Bahan batuan yang bercampur tanah disebut debris atau puing. Bahan-bahan ini dipercayai mengalami kegagalan akibat beberapa faktor penyebab. Kandungan bahan gagal ini boleh mencapai jumlah yang besar sehingga 1,000,000 meter padu dan mengakibatkan kemusnahan yang besar kepada kawasan sekitarnya.
1.4 Risiko
Kawasan bertopografi cerun lebih berisiko mengalami kejadian tanah runtuh akibat ketakstabilan cerun berbanding kawasan yang agak landai dan rata. Walaubagaimanapun, risikonya seringkali sukar diramal dan dielak oleh manusia. Fenomena ini boleh mengakibatkan kemusnahan insfrastruktur, pengangkutan dan merosakkan penempatan manusia. Terdapat pelbagai faktor dan contoh kejadian tanah runtuh yang sentiasa dikaji oleh ahli sains. Kajian yang lebih mendalam dan kesedaran di kalangan masyarakat perlu sentiasa diteruskan bagi mengurangkan kejadian tanah runtuh daripada berlaku dengan lebih teruk lagi.
3.0 FAKTOR BERLAKUNYA TANAH RUNTUH

Faktor yang berpotensi menyumbang kepada tanah runtuh boleh dibahagikan kepada faktor alam dan faktor manusia. Faktor-faktor alam adalah berkait dengan jenis bahan dan ketebalan, geomorfologi, pemendakan, dan pemototongan cerun. Faktor-faktor manusia termasuk pengubahsuaian cerun, puncak cerun overloading, pengubahsuaian saliran, dan pemindahan tumbuh-tumbuhan.
Tanah runtuh berpunca daripada kegagalan bahan tanah atau batuan yang tidak dapat bertahan dari satu kedudukan akibat beberapa faktor tertentu. Oleh itu, proses susutan jisim tanah berlaku pada permukaan bumi. Punca berlakunya tanah runtuh boleh disebabkan oleh beberapa faktor ringkas iaitu:
a. Berlakunya luluhawa hakisan (erosion) oleh sungai, glasier atau ombak laut yang menghasilkan tebing atau cerun yang curam dan lebih terdedah kepada permukaan luluhawa
b. Penarahan bukit dan penebangan pokok hutan oleh aktiviti manusia juga mengundang risiko berlakunya hakisan yang lebih teruk pada cerun. Tiada lagi tumbuhan sebagai pengikat tanah
c. Kandungan air yang tinggi menyebabkan tanah menjadi tepu dan hilang sifat kohesifnya. Tanah akan menjadi longgar dan mudah bergerak serta mengalir ke tempat lain. Tekanan air bawah tanah bertindak menjadikan cerun tidak stabil
d. Gempa bumi (earthquakes) yang menghasilkan gegaran dan ketegangan boleh menyebabkan struktur cerun yang sedia lemah mengalami runtuhan atau menyebabkan pergerakan sesar (discontinuity) menjadi lebih aktif lagi
e. Letusan gunung berapi boleh menyebabkan runtuhan gunung dan menghasilkan mendakan piroklas, hujan lebat, dan aliran lumpur yang banyak dan boleh memasuki sungai-sungai atau tasik
f. Gegaran dari mesin, trafik, bahan letupan, malah guruh juga mungkin mencetuskan keruntuhan cerun lemah. Aktiviti perlombongan dan pengkuarian yang tidak terkawal juga boleh menyebabkan kejadian tanah runtuh.
g. Berat melampau yang terhasil dari pengumpulan hujan atau salji, timbunan batu atau bijih, daripada timbunan sampah, atau struktur binaan manusia yang memberi tekanan kepada cerun lemah hingga runtuh
h. Hujan lebat yang berterusan juga boleh mengakibatkan tanah cerun menjadi tepu dan longgar serta berkemungkinan besar mengalami runtuhan.
Beberapa penerangan lagi mengenai faktor-faktor kejadian tanah runtuh iaitu ;

Faktor-faktor alam

Jenis dan ketebalan bahan.
Tanah runtuh dan semua jenis pergerakan jisim mengkhusus kepada bahan-bahan geologi yang rendah konsolidasinya (longgar penuh sesak) dan berira dengan baik di dalam tekstur. Penyiasatan aliran bumi (Keefer dan Johnson, 1978) menunjukkan terdapat pelbagai butiran pelbagai saiz iaitu pasir, kelodak, dan tanah liat. Kelodak dan tanah liat mendominasi dan bahan-bahan ini cenderung mengurangkan kekuatan dan lebih senang berubah bentuk daripada bahan-bahan yang lebih kasar.
Ketebalan sedimen atau ketebalan overburden adalah satu faktor yang penting dalam memastikan potensi berlakunya kegagalan. Dengan bertambah ketebalan unit, maka penambahan muatan berlaku. Kegagalan berlaku apabila muatan ini melebihi kekuatan dalaman bahan.

Geomorfologi.
Gelongsoran berlaku di mana satu cerun yang curam di atas satu permukaan yang mepunyai kekuatan bahan adalah rendah. Di mana cerun semakin landai, dasar cerun yang lebih berat membantu menghadkan tekanan di kedalaman. Dalam kejadian gelongsoran di Rockland, kegagalan berada pada dasar satu cerun agak curam di mana tekanan adalah tidak dapat menyokong berat bahan di cerun.

Pemendakan.
Pemendakan boleh memainkan satu peranan signifikan dalam permulaan bagi tanah runtuh. Musim sejuk menyebabkan pemendakan bertambah, pada akhir musim sejuk dan awal musim hujan, dan musim bunga menghasilkan kekuatan tanah berkurang akibat air berlebihan dalam semua sistem masalah-masalah tanah runtuh di North America (melihat, mengambil kias Pomeroy, 1982; Schultz dan Southworth, 1987; Keefer dan Johnson, 1983).
Air berlebihan dalam sistem menjejaskan kestabilan dalam dua hala. Pertama, pertambahan berat air adalah pertambahan beban pada bahan dalam sistem. Kedua, tekanan liang adalah bertambah dengan pengurangan kekuatan bahan. Apabila kekuatan dikurangkan, daya-daya graviti melebihi geseran dan kegagalan cerun berlaku.

Pemotongan cerun.
Anak sungai dan sungai berliku, cerun dipotong pada bahagian lengkung. Dalam kawasan air pasang, ombak, dan arus memotongan cerun bahan tak kukuh. Ini biasanya berlaku perlahan tetapi berterusan, proses-proses dan hakisan melemahkan kestabilan cerun. Hakisan tebing boleh banyak menghakis, paras air bagi sungai-sungai, sungai-sungai, atau lautan adalah dinaikkan di bawah tahap normal dan sedimen diubah dengan pesat.

Faktor-faktor manusia

Pengubahsuaian cerun.
Oversteepening dan pemotongan cerun biasanya berlaku di jalan raya, pembinaan kejuruteraan dan pembinaan landskap. Pemotongan cerun biasanya terjadi untuk membina bangunan-bangunan atau laluan kenderaan. Amalan ini mengalihkan sokongan lateral dan melemahkan cerun, ini akan membawa kepada tanah runtuh di banyak kawasan (Pomeroy, 1982; Schuster dan Krizek, 1978). Cerun oversteepening boleh berlaku sebagai isi adalah digunakan untuk menambah kawasan pamah dekat dengan puncak cerun.

Puncak cerun overloading.
Berat isi dan struktur-struktur bahagian atas satu cerun diletakkan lagi memuatkan bahan-bahan di bawah. Jika muatan ditambah lagi menyebabkan jumlah muatan melebihi kekuatan bahan, kemudian gelongsoran boleh terjadi. Muatan berlebihan jenis ini telah dikenalpasti sebagai satu menyumbang faktor dalam gelongsoran.
Faktor-faktor laint termasuk pengubahsuaian saliran, kebocoran air dan saliran pembentungan, sistem-sistem septik, resapan daripada takungan-takungan air, dan lain-lain. Pengubahsuaian-pengubahsuaian ini boleh mengakibatkan muatan berlebihan daripada air yang akan mempengaruhi dan mengurangkan kekuatan bahan melalui pertambahan tekanan liang.

Pemindahan tumbuh-tumbuhan.
Akar-akar tumbuhan akan menstabilkan cerun yang mengikat zarah-zarah tanah. Evapotranspirasi oleh tumbuh-tumbuhan juga boleh mengurangkan tekanan liang dalam jangka masa tertentu dengan menyingkir air tanah. Oleh itu, pemindahan tumbuh-tumbuhan dapat menyebabkan kestabilan terganggu. Bagaimanapun, ia adalah hanya bahagian atas tanah iaitu distabilkan oleh tumbuh-tumbuhan. Di dalam hal pokok-pokok besar, pengukuhan cerun oleh akar pokok dan penambahan pemuatan di cerun oleh kuasa angin.
KESAN KEJADIAN TANAH RUNTUH

Kemerosotan ekonomi negara
Tanah runtuh sudah tentunya menyebabkan kerosakan harta benda. Hal ini membawa kerugian kepada ekonomi sesebuah negara. Ekonomi juga diperlukan dalam membaik pulih semula kawasan yang telah mengalami tanah runtuh. Ini memerlukan kos yang banyak dan sedikit sebanyak menggangu ekonomi sesebuah negara.
Contoh:
1. Secara puratanya, tanah runtuh ini menyebabkan kerugian yang bernilai $1-2 billion US dolar dan 25 kecelakaan setiap tahun di Amerika Syarikat.
2. Di Utah, U.S, pada tahun 1983, jumlah kos bagi membaik pulih kawasan tanah runtuh adalah sebanyak 500 juta dollar Amerika dan ianya merupakan pembiayaan kos yang paling mahal dalam sejarah tanah runtuh U.S.
3. Kerugian akibat tanah runtuh di United States dianggarkan sebanyak 1.5 billion dolar secara tahunan.
4. Gempa bumi the loma prieta pada bulan oktober 1989 menyebabkan beribu-ribu tanah runtuh meliputi kawasan 5400 persegi. Menyebabkan kerugian sekurang-kurangnya 10 juta dolar ringgit.
Kerosakan infrastruktur.
Tanah runtuh boleh membawa kepada kerosakan harta benda akibat daripada daya aliran tanah mahupun lumpur.

Contoh:
1. Kemusanahan sesebuah bangunan dan juga penempatan.
2. Tanah runtuh yang dahsyat boleh menyebabkan kemusnahan sesebuah bandar.
3. Kerosakan jalan raya
4. Terjejasnya sistem perhubungan jalan raya dan juga sistem komunikasi.
5. Gempa bumi the loma prieta pada bulan oktober 1989 menyebabkan beribu-ribu kawasan mengalami tanah runtuh dengan keluasan sehingga mencapai 5400 persegi. Menyebabkan sistem perhubungan jalan raya terjejas, kerosakan harta benda dan juga kemusnahan rumah.
6. Di Lembah Alpine, akibat daripada aliran Lumpur menyebabkan kerosakan jambatan akibat daripada daya aliran tersebut.
7. Gelinciran Tanah Taman Hill View berlaku pada 20 November 2002 telah memusnahkan sebuah rumah banglo

Kehilangan nyawa.
Kehilangan nyawa merupakan satu kesan yang berbahaya apabila berlakunya sesuatu tanah runtuh dan ianya sukar dielakkan. Banyak nyawa akan terkorban apabila berlakunya tanah runtuh.
Contoh:
1. Gelinciran Tanah Taman Hill View berlaku pada 20 November 2002 telah memusnahkan sebuah rumah banglo dan mengorbankan lapan nyawa sekeluarga.
2. Tanah Runtuh di Highland Tower, Ulu Kelang menyebabkan seramai 48 orang terkorban dan ramai yang tercedera.
3. Tanah Runtuh di Aberfan Wales di Uk melibatkan gelinciran puing jenis putaran yang berlaku pada cerun bukit telah meranapkan sebuah sekolah menyebabkan 144 orang terkorban termasuk 116 adalah kanak-kanak sekolah terbabit yang berusia antara 7 hingga 10 tahun.
4. Kejadian tanah runtuh di La Conchita, California iaitu di pinggir pantai California yang terletak 80 km ke barat laut Los Angeles menyebabkan 30 buah rumah musnah dan 10 nyawa terkorban.
Perubahan landskap permukaan bumi.
Tanah runtuh meyebabkan perubahan landskap yang ketara terhadap permukaan bumi. Timbunan tanah dan juga lumpur daripada kegiatan tanah runtuh menyebabkan kawasan tanah tinggi mungkin menjadi rata dan pengendapan sedimen juga boleh menjadi tebal dengan pantas. Kesannya, sungai-sungai atau empangan tasik menjadi lebih cetek untuk menakung jumlah air yang banyak. Aras air sungai menjadi lebih tinggi dan kawasan darat berubah menjadi kawasan berair.
Tanah runtuh juga boleh menyebabkan cerun tanah atau batuan menjadi semaki cerun dan tidak stabil.

About these ads

Tinggalkan Jawapan

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Tukar )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Tukar )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Tukar )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Tukar )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: